Gimnazjum

Gimnazjum (łac. gymnasium z gr. gymnásion) - określony typ szkoły średniej, różnej postaci zależnie od epoki i kraju. Współcześnie gimnazja to różnego typu szkoły średnie, ogólnokształcące i zawodowe, między innymi w Austrii, Niemczech, Danii, Szwecji, Norwegii, a w Polsce po reformie w latach trzydziestych XX wieku do roku 1948 i od 1999 obok szkoły podstawowej i liceum znaczący etap w procesie kształcenia.

Gimnazjum to drugi, obowiązkowy poziom kształcenia w Polsce. Uczęszcza do niego młodzież w wieku 13-16 lat. Nauka w nim trwa 3 lata i kończy się ogólnopolskim egzaminem, od którego wyników w dużej mierze zależy wybór kolejnej szkoły. Egzamin składa się z dwóch części: humanistycznej oraz matematyczno-przyrodniczej. Na każdej z nich uczeń może zdobyć po 50 punktów (razem 100). Laureaci i finaliści olimpiad przedmiotowych oraz laureaci konkursów przedmiotowych o zasięgu wojewódzkim lub ponadwojewódzkim z zakresu jednego z grupy przedmiotów objętych egzaminem są zwolnieni z odpowiedniej części egzaminu gimnazjalnego. W tym przypadku uczeń uzyskuje z danej części egzaminu maksimum możliwych punktów.

W różnych krajach szkoła określana jako gimnazjum zajmuje różne miejsce w procesie kształcenia, na przykład w Niemczech gimnazjum oznacza szkołę średnią ośmio- lub 9-letnią kończącą się maturą uprawniającą do podjęcia studiów wyższych, jednak po spełnieniu dodatkowych warunków. Jednak w niektórych landach (na przykład w Berlinie), a również w Holandii gimnazjum zaczyna się od siódmego roku nauczania.

Profile kształcenia w gimnazjum są różne zależnie od systemu oświaty i mogą być następujące:

• w Polsce:
  • gimnazjum ogólnokształcące,
  • gimnazjum akademickie (jest takie w Toruniu);
• w innych krajach:
  • gimnazjum humanistyczne ukierunkowane na języki starożytne (łacina, greka), albo z przewagą języków nowożytnych,
  • matematyczno-przyrodnicze, czasami kombinowane z profilem językowym nowożytnym,
  • muzyczne,
  • techniczne,
  • sportowe.

W starożytnej Grecji gimnazjon był publicznym ośrodkiem ćwiczeń paramilitarnych dla młodzieży męskiej, wykonywanych zwykle nago, stąd nazwa, z gr. gymnázomai - "ćwiczę nago".
o Najstarsze gimnazjony były w Sparcie, nadzorowane przez państwo za pośrednictwem funkcjonariusza, zwanego sofronistą. Ćwiczyli w nich zawodnicy oraz osiemnastoletni i dziewiętnastoletni efebowie odbywający służbę wojskową i inni ludzie wolni.
o Jako obiekt był to park z budynkiem przeznaczony nie tylko do uprawiania ćwiczeń, lecz także miejsce spotkań towarzyskich i dysput.
o Najbardziej znane gimnazjony ateńskie:
+ Akademia - miejsce gdzie nauczał Platon,
+ Liceum,
+ Kynosarges,
+ gimnazjon w Altis (Olimpia) najokazalsze.

* W starożytnym Rzymie gimnazjum był to pewien rodzaj państwowej szkoły średniej.